Facebook ile Bağlan

hamilelik ve lohusalıkta özlük hakları

Sevgili anne adayları ve anneler;

Gerek doğum öncesi istirahat edip hazırlıklarınızı tamamlamanız, gerekse doğum sonrası bebeğinizle daha çok vakit geçirmek istemeniz en doğal hakkınız. Bu başlık altında hamilelik sırasında alabileceğiniz izinler, raporlar ve lohusa dönemindeki izin haklarınızı anlatıp, örneklerle güçlendirip daha anlaşılabilir olması için elimden geleni yaptım. Umarım faydalı olur.

Doğum Öncesi ve Doğum Sonrası İzinler

Devlet memurları ve işçilere 32. haftadan sonra sekiz ve doğum zamanı olarak belirlenen 40. haftadan sonra sekiz olmak üzere toplamda on altı hafta doğum izni verilir. Çoğul gebeliklerde (ikiz, üçüz,…) doğum öncesi izin 30. haftada başlatılarak 10 hafta olarak belirlenmiş olup, doğum sonrası izin yine sekiz haftadır.

Tabi ki dilerseniz doğum öncesi alacak olduğunuz iznin bir kısmını doğum sonrasına aktarabilirsiniz. O noktada da mevzuat şöyle demektedir: Sağlık durumu uygun olduğu taktirde çalışan, 32. haftada doktorun onayı ile doğumdan önceki 8 haftalık izninin 5 haftasını doğum sonrasına aktarabilir. Yani 37. haftaya kadar çalışıp, çalıştığı 5 haftayı doğum sonrası iznine ekleyerek bebeğini kucağına aldıktan sonra toplamda 13 hafta izinli sayılabilir. Buradaki anahtar kelime sağlık durumunun uygun olmasıdır. Mesela erken doğum riski varsa, ödemleri, tansiyon yüksekliği varsa, bebekte gelişme geriliği saptanmışsa, iş yerindeki çalışma koşulları ağırsa… Bu ve buna benzer durumlar varsa istirahate çekilmeniz daha uygun olacaktır. Bu doğum sonrasına aktarma planı yaptığınız süreç içerisinde, yıllık izin gibi kanuni izinler alırsanız, bu günler doğum sonrası izine ilave edilmiyor.

Bazen de rutinin dışında, farklı durumlar oluşabilir. Örneğin illaki bu 5 haftayı mı aktarmak zorundasınız? Tabi ki hayır, 32. haftada her şey yolundayken bir anda siz veya bebeğiniz için sıkıntılı bir durum oluşabilir, iş yerindeki rahat ortam bozulabilir veya artık keyfi olarak izne çıkmak isteyebilirsiniz. Böyle bir koşul oluştuğunda doktorunuza gidip doğum öncesi izne çıkmak istediğinizi belirtmeniz yeterli. Diyelim ki 32. haftada çalışabilir raporunu aldınız ama 37 yi bekleyemeden 35. Haftada izine çıkmak istediniz. Doktorunuzdan çalışamaz raporunu aldıktan sonra işe gitmenize gerek yok. Ekstradan çalıştığınız 3 haftayı da doğum sonrası izninize aktarmış oluyorsunuz.

Farklı bir senaryo; 32. haftada çalışmanızda mani olmadığına dair almanız gereken raporu almayı unuttunuz. Böyle bir durumda da hangi tarihte aklınıza gelip aldıysanız, o tarihten itibaren olan kısmı aktara biliyorsunuz. Örneğin 34. haftada iş yerindeki arkadaşınız böyle bir rapor alınıyor, aldın mı diye sordu ve hemen hastaneye gidip izin için başvurdunuz, 6 haftalık doğum öncesi izin alabiliyorsunuz veya doğum sonrasına aktarmak istediniz, 34-37 hafta arası olan 3 haftayı aktarabiliyorsunuz.

Bir başka kafa karıştıran durum da erken doğum durumunda nasıl bir yol izleneceğidir. Diyelim ki 32. Haftada 8 haftalık doğum izninizi aldınız ve beklenen doğum tarihinden önce doğum yaptınız. Böyle bir durumda da erken doğuma bağlı kullanamadığınız günler doğum sonrasına ilave edilir. Yine bir örnekle açıklayayım, 36 hafta 4 günlükken bizim yaramaz dayanamayıp gelmiş olsun. Minik misafirimizi 40. haftada beklediğimiz için, kullanamadığınız 3 hafta 3 günlük süreyi doğum sonrasına aktarabiliyoruz. Yani doğum sonrası 56 gün (8hf)+ 23 gün (3hf+3gün) olmak üzere toplamda 80 gün izinli olmuş oluyorsunuz. Eğer sezaryen doğum planlanmışsa yine sezaryen tarihinden, 40. haftaya kadar olan gün sayısı da doğum sonrasına izninize aktarılabiliyor. Yine 32. haftadan önce doğum yapan annelerimizde 8 hafta doğum öncesi, 8 hafta doğum sonrası olmak üzere 16 hafta izin kullanıyor. Açıkçası haklarınız güzel bir şekilde korunmuş oluyor.



Doğum Sonrası Süt İzni

Süt izni dediğimiz süre, bebeğinizin anne sütü gereksinimini karşılayabilmek için yasalarla güvence altına alınmış bir haktır. Bu süre, doğum sonrası analık izninin bittiği tarihten itibaren başlamakla birlikte memurlar ve işçiler için ufak farklılıklar gösterir.

Memurlar doğum izni bitimini takip eden ilk altı ayda günlük üç saat, ikinci altı aylık periyotta da günlük bir buçuk saat süt izni kullanabiliyor. Bu sürenin gün içindeki dağılımı ise annenin isteğine bağlı olarak şekillenebilir, ister hepsini tek seferde kullanıp işe geç gelir veya erken çıkar, isterse de sabah ve öğleden sonra olmak üzere ikiye böler.

İşçilerde ise bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir. Çocuk bir yaşını tamamladığında süt izni biter. Bu sürenin hangi saatler arasında olacağını ve kaça bölüneceğini yine işçinin kendisi belirler.

İş kanunu hükümlerinde süt izninin birleştirilemeyeceği yönünde net bir ifade olmasa da, süt izni günlük bir buçuk saattir şeklinde belirtildiği için genel olarak birleştirilememektedir. Ama bazı iş yerlerinde birleştirme yönünde uygulamalar yapılabilmektedir.

Özlük haklarınızın korunması açısından dikkatinizi çekmek istediğim birkaç nokta daha var;

Emziren anneler doğumu izleyen ilk altı ayda gece çalıştırılamazlar.

Günde 7,5 saatten fazla çalıştırılmaları yasaktır.

Süt izni çalışma süresine dahildir. Mesela memurlar için mesai süresi 7,5 – 3: 4,5

İşçiler için 7,5-1,5: 5 saattir.

100 ve daha fazla kadın işçi çalıştıran iş yerlerinde, annelerin bebeklerini rahat emzirebilmeleri için emzirme odası olmalıdır.

Aylıksız İzin



Doğum izniniz bitti ve yavrunuzdan ayrılmak istemiyorsunuz veya onu güvenle emanet edebileceğiniz bir yardımcı bulamadınız. Kanunlar yine sizin yanınızda. Eğer devlet memuruysanız, doğum izninin bitiminden itibaren vereceğiniz dilekçe ile 24 aya kadar ücretsiz izne ayrılabilirsiniz. Diğer bir seçenek olarak ta eşiniz izine ayrılabilir. Fakat böyle bir durumda aylıksız izin başlangıç tarihi olarak doğum tarihi dikkate alınır.

İşçilerde ise yine biraz kısıtlama mevcuttur. İşçi annelerimiz doğum sonrası ücretsiz izini sadece 6 ay kullanabilirler. Bu süre bitiminde işe başlamaları gerekmektedir.



Yarım veya Kısmi Çalışma

Şimdiye kadar memur annelerimizin izin konusunda biraz daha şanslı olduğunu fark etmeyen kalmamıştır. Şimdi işçi annelerimizin içini rahatlatacak bazı haklarından bahsetmek istiyorum.

Doğum izninin bitiminden itibaren çocuğun bakımı veya yetiştirilmesi amacıyla kadın işçiye isteği halinde birinci doğumda 60, ikinci doğumda 90, üçüncü doğumda 180 gün süreyle haftalık çalışma süresinin yarısı kadar ücretsiz izin verilir. İkiz veya üçüz gibi çoğul doğum öyküsü varsa bu sürelere otuzar gün ilave edilir. Fakat böyle bir talepte bulunulduğunda süt izninin ortadan kalktığı bilinmelidir. Eğer bir yaşını doldurmadan tekrar tam zamanlı çalışmaya geçilirse kalan sürede süt izni tekrar kullanılabilir.

Doğum izni bitti, ücretsiz izin bitti, yarım çalışma bitti ama hala çocuğunuza bakabilecek biri yok veya imkanınız yok. Bu noktada da son çare kısmi zamanlı çalışma yöntemi. Çocuğunuzun ilköğretim çağının başladığı tarihe kadar anne ya da baba işçi kısmi zamanlı çalışma talebinde bulunabiliyor. Ama eşlerden biri zaten çalışmıyorsa böyle bir istekte bulunamıyorsunuz. Diyelim ki çocuğunuz 4 yaşına geldi ve size yardım edebilecek birini buldunuz, bir defaya mahsus olmak üzere, 1 ay öncesinden işvereninize durumu yazlılı olarak bildirerek tam zamanlı çalışmaya geçebiliyorsunuz.

Yeni doğmuş veya doğacak bebeklerinizle, annelik duygusunu sonuna kadar yasayabileceğiniz geniş zamanlarınızın olması dileğimle.

Kadın Hastalıkları ve Doğum Uzmanı

Op. Dr. EMRE UYSAL

Bu içerik için oy ver:
Hamilelikte Bulantılar
Hamilelikte cinsellik

Yorumlar

 
No comments yet
Zaten Üyemisiniz? Giriş Yapın
Guest
Pazartesi, 20 Ağustos 2018

©2016 HamileAnneler

E-Bülten

Etkinlikler, Uzman Önerileri, Soru - Cevaplar, Haberler ve daha birçok şeyi kaçırmak istemiyorsan sende bize katıl!